Հայկական մաֆիայի պարագլուխ, 500 մլն դոլարի խարդախություն եւ սիրո անհավանական պատմություն․ LAMagazine

Սոլթ Լեյք Սիթի շրջանի բանտը լցված է մարդասպանների, բռնաբարողների, կողոպտիչների, թմրավաճառների եւ այլ հանցագործների ու չարագործների սովորական խառնուրդով: Բայց նրա խոր ընդերքում, փակված սառը, գերեզման հիշեցնող սենյակում, գտնվում է մի կոնկրետ բանտարկյալ՝ դաշնային #417049 բանտարկյալը, որը տարբերվում է բոլորից: Նախ՝ նա Բել Էյրից է: Երկրորդ՝ նա միլիարդատեր է, գրում է LAMmagazine-ը։

Նրա անունը Լեւոն Դերմենջյան է, կամ այդպես է եղել, մինչեւ նա դարձել է ԱՄՆ քաղաքացի եւ փոխել է անունը՝ դառնալով Լեւ Ասլան Դերմենի։ Բայց նա առավել հայտնի է, համենայն դեպս՝ հանցավոր աշխարհում, որպես «Առյուծ»՝ ենթադրյալ առաջնորդը Լոս Անջելեսի հայկական տխրահռչակ մաֆիայի, անդրազգային հանցավոր կազմակերպության, որը հայտնի է եղել այնպիսի դաժանությամբ, որ նրա համեմատ «Կոզա Նոստրան» գրքի ակումբ է թվում:

Նախքան գրեթե երեք տարի առաջ Առյուծին այս խցում նստեցնելը, որտեղ նա այժմ իր օրերն է անցկացնում եւ սովորում է անգլերեն կարդալ բանտի գրադարանի փափուկ կազմով գրքերի օգնությամբ, նա ապրում էր գրեթե ծիծաղելի շքեղ կյանքով՝ լի մասնավոր ինքնաթիռներով, շքեղ զբոսանավերով եւ թանկարժեք սուպերմեքենաներով։ Նրա բնակության հիմնական վայրը ժամանակին 19 միլիոն դոլար արժողությամբ փակ կալվածքն էր Բել Էյրում, իսկ հարեւաններն էին Ջենիֆեր Էնիսթոնը, Բեյոնսեն եւ Մայքլ Բեյը, եւ նա նաեւ ուներ մի քանի այլ տներ, ներառյալ ծովափնյա առանձնատունը Հանթինգթոն-Բիչում, վիլլան՝ Թուրքիայում: Նա մշտական հաճախորդ էր Բեւեռլի Հիլզի ամենաշքեղ ռեստորաններում ու բարերում, որտեղ վիսկիի մի կումի համար վճարում էր 1 500 դոլար կանխիկ, որով լցված էր Hermès դրամապանակը:

Նրա շահույթը, այլ հսկայական ակտիվների հետ միասին, մասամբ ստացվել էր անհավանական եկամտաբեր սխեմայի շնորհիվ՝ ամերիկացի հարկատուների հաշվին էկոլոգիապես մաքուր էներգիայի սուբսիդիաների տեսքով կես միլիարդ դոլար լվանալու միջոցով: Հենց դրա համար է Առյուծը դատապարտվել դեռեւս 2020 թվականին՝ հարկային խարդախություն եւ փողերի լվացում: Բայց այս անհեթեթ թվացող մեղադրանքները չեն արտացոլում մեծ պատմությունն այն մասին, թե ինչպես է այս 56-ամյա քրեական հեղինակությունը, որը հայտնի է Թոնի Մոնտանայի ոճով զայրույթի բռնկումներով, Իմելդա Մարկոսի ոճով գնումներ կատարելով եւ մեծ կատուների հանդեպ թուլությամբ, պատիժ կրում Սոլթ Լեյք Սիթիում:

Այս պատմության հերոսները կեղտոտ ոստիկաններն են, ներքին անվտանգության նախարարության կոռումպացված պաշտոնյաները, մաֆիայի փաստաբանը, որը խաբեությամբ փաստաբանի արտոնագիր է ստացել Կալիֆոռնիայում, Թուրքիայի նախագահը, ԿՀՎ նախկին ղեկավարը, տարբեր միջազգային մաֆիոզիներ եւ, վերջապես, բայց ոչ վերջին հերթին, ինժեներական դպրոցի երիտասարդ շրջանավարտը, որը մշակել է մաքուր էներգիայի ծրագիրը եւ որը, ինչպես պարզվել է, ռասիստական մորմոնական մոլեռանդների աղանդի անդամ է Յուտայում, եւ որին հաճախ մեղադրում են, որ իր սեփական խոր հանցավոր գործողություններն է կատարում:

Սա բարդ պատմություն է, որը լցված է ագահությամբ եւ դավաճանությամբ, որը ձգվում է մի քանի տարի եւ ընթանում բազմաթիվ նահանգներում եւ երկրներում: Եվ սա շարունակվում է մինչ օրս, երբ շատ կոլորիտային խաղացողներ դեռ ուղի են հարթում քրեական արդարադատության համակարգի միջոցով:

Բայց եկեք սկսենք ամենասկզբից՝ Ջեյքոբից։

Աղանդը բազմաթիվ անվանումներ ունի։ Քրիստոսի վերջին օրերի եկեղեցի: Դեւիս շրջանի կոոպերատիվ հասարակություն։ Կլան Քինգսթոն։ Միաբանություն։

Դա սկսվեց 87 տարի առաջ՝ Մեծ դեպրեսիայի ժամանակ, երբ հիմնադիր Էլդոն Քինգսթոնը բնակություն հաստատեց Սոլթ Լեյք Սիթիի արվարձանում։ Բայց տասնամյակների ընթացքում այն վերածվեց ոչ միայն պաշտամունքի, այլ կորպորացիայի՝ կուտակելով հարյուր միլիոնավոր դոլարներ ֆինանսական կայսրության միջոցով, որը ներառում է մթերային խանութներ, մսի կոմբինատներ, գրավատներ, աղբահանության ծառայություն, Կալիֆոռնիայում խաղատուն, ապահովագրական ընկերություն, եւ բարձրակարգ մարտավարական հրազենի արտադրող: Եվ սա միաբանության գործի միայն օրինական կողմն է։ Ըստ դատախազության՝ խումբն այնքան հաջող է թալանում պետական ծրագրերը` սոցիալական նպաստների հետ կապված խարդախությունների, հարկերից խուսափելու եւ աշխատանքային օրենսդրության խախտումների միջոցով, որ նրանք այդ մասին արտահայտություն են մտածել՝ «գազանի արյունահեղում»:

36-ամյա Ջեյքոբ Քինգսթոնը Էլդոնի ծոռի թոռն է, առանձնապես բարձր դիրք չի զբաղեցնում միաբանության հիերարխիայում, սակայն նա լավ կապեր ունի։ Նրա հորեղբայրը Փոլ Քինգսթոնն է՝ 62-ամյա «մարգարե», որը ղեկավարում է աղանդը։ Իսկ նրա հայրը՝ Փոլի եղբայր Դանիելը, պաշտամունքի «ուժայինն է»՝ այն մկանը, որը արդարադատություն է իրականացնում անդամների նկատմամբ, երբ անհրաժեշտ է, իսկ հաճախ՝ երբ նաեւ երբ անհրաժեշտություն չկա: Մի անգամ Դանիելը ազատազրկվել է այն բանի համար, որ իր 15-ամյա դստերը ծեծել է գոտիով այն բանից հետո, երբ վերջինս բողոքել է, որ իրեն ստիպում են ամուսնանալ իր հորեղբոր հետ:

Այնուամենայնիվ, լինելով Դանիելի 128 երեխաներից միայն մեկը (14 կանանցից, որոնցից մի քանիսը Դանիելի խորթ քույրերն էին), Ջեյքոբն իրականում որեւէ բանով աչքի չէր ընկնում: Բարձրահասակ, անփույթ եւ լուռ, նա ապրում էր ընտանիքի ոչ այնքան շքեղ բնակելի թաղամասերից մեկում՝ հին տնակում՝ քիչ հոսող ջրով եւ առանց ջեռուցման, որը կիսում էր իր երեք կանանցից մեկի՝ Սալիի եւ իր 20 երեխաներից մի քանիսի հետ:

Բայց Ջեյքոբը մի բան ուներ։ Նախ՝ Յուտայի համալսարանի ինժեների աստիճան, որը լավ օգտագործել է 2007թ. ավարտելուց անմիջապես հետո՝ սկսելով իր սեփական բիզնեսը՝ կենսավառելիքի գործարան, որը կոչվում էր Wakashie Renewable Energy կամ WRE, որը նա ֆինանսավորել է միաբանության կողմից վերահսկվող վարկով։ Բիզնեսի հիմքում ընկած էր «տրանսեստերիֆիկացման համակարգը», որը կարող էր զտել կեղտոտ խոհարարական յուղը եւ բուսական յուղը, որը հայտնի է որպես «քաշում» եւ դրանք վերածել վերականգնվող էներգիայի՝ կենսադիզելային վառելիքի տեսքով:

Սակայն կենսավառելիքի ստեղծումն ու վաճառքն իրական գումարներ չեն բերել. մաքուր էներգիայի պետական ծրագրերից սուբսիդիաներ հավաքելը (մինչեւ մեկ դոլար մեկ գալոնի դիմաց, առանց դաշնային վերահսկողության, իրական շահույթի պոտենցիալ կենտրոն էր:

Մի քանի տարի անց Ջեյքոբը հասկացավ, որ կարող է հարստանալ՝ ուղարկելով կենսավառելիքով նույն տակառներն ամբողջ երկրով մեկ ու նորից հետ՝ նորից ու նորից ստանալով սուբսիդիաներ դաշնային կառավարությունից նույն կենսավառելիքի համար: Ավելին, նա կարող էր պարզապես ձեւացնել, թե կենսավառելիք է արտադրում եւ կեղծ հայտարարություններ անել, թե որքան վերականգնվող էներգիա է արտադրում, դա նույնքան հեշտ էր, որքան առցանց ձեւաթուղթ լրացնելը: Նա սկսեց քչից՝ 2011-ին հավաքելով մի քանի միլիոն սուբսիդիաներ, որոնք նա նույնիսկ չհասցրեց պահել, այդ ամենը գնաց աղանդին, որը իր անդամների վաստակած գումարը համարում էր իրենը՝ վերահսկելով անդամների ֆինանսներն իր բանկի միջոցով:

Բայց, ի վերջո, Ջեյքոբը սկսել էր զայրանալ առանց ջեռուցման խրճիթում անցնող կյանքից եւ ավելի լայն մտածել։ Նա հասկացավ, որ եթե ընդլայնի իր էներգետիկ խարդախության մասշտաբները, որն անվանեց «Պլան», նա կարող է շատ ավելի շատ գումար ստանալ, եւ դրա մի մասը նույնիսկ կարող է պահել իր համար:

Սակայն, ընդլայնվելու համար Ջեյքոբը գիտեր, որ իրեն օգնություն է պետք՝ մեկը, ով լավ կապեր ունի էներգետիկ ոլորտում, ով ծանոթ է վառելիքը աշխարհով մեկ տեղաշարժելու բարդություններին, որ նույնքան փորձառու է, որքան միաբանությունը օրենքը շրջանցելու հարցում, եւ կարող է օգնել իրեն թաքցնել շահույթի գոնե մի մասը միաբանության աչալուրջ հաշվապահներից:

Այնպես էր պատահել, ու Ջեյքոբը պատահաբար լսել էր այդպիսի մարդու մասին։ Նա իրեն Առյուծ էր անվանում։

ԼԵՎՈՆ ԴԵՐՄԵՆՋՅԱՆԸ Ամերիկա է եկել 1980 թվականին՝ 14 տարեկանում։ Նրա ընտանիքը Խորհրդային Միության վերահսկողության տակ գտնվող Արեւելյան Եվրոպայից ներգաղթյալների ալիքի մի մասն է եղել, որոնք ի վերջո հաստատվել են Բըրբենքում, Գլենդելում եւ Արեւելյան Լոս Անջելեսի սլավոնական թաղամասերում: Նա ընդունվել է Հոլիվուդի ավագ դպրոց, բայց թողել է ուսումը 17 տարեկանում, որպեսզի բենզին լիցքավորի եւ սկսի կառուցել իր կայսրությունը՝ NOIL անունով մի շարք լցակայաններ եւ բեռնատարների կայանատեղիներ, վառելիքի տեղափոխման Lion Trucking ընկերություն եւ բազմաթիվ այլ ձեռնարկություններ, որոնց ՀԴԲ-ն, Շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործակալությունը, Հարկային տեսչությունը եւ Լոս Անջելեսի ոստիկանական բաժանմունքը կասկածում էին խոր հանցավոր գործունեության մեջ, եւ որոնք նրան ի վերջո միլիարդատեր դարձրին մինչեւ 30 տարեկանը: Այս ամենին նա հասավ՝ նույնիսկ չսովորելով անգլերեն գրել-կարդալ։

Հայկական մաֆիան, որը ենթադրաբար վերահսկում էր Առյուծը, լավ հայտնի է տեղական եւ դաշնային իրավապահ մարմիններին: Ասում են, որ նրա անդամները անձնական տվյալների գողության, առեւանգման, շորթման եւ վարձու սպանության վարպետներ են: Դերմենճյանը կառավարության ձեռքից դուրս պրծնելու արտասովոր հմտություն ուներ՝ չնայած քննիչների մի ամբողջ խումբ անընդհատ նրա վզին էր։ Նա մի քանի տհաճ իրավիճակներ է ունեցել, օրինակ՝ 1993-ին, երբ բռնվեց գազի հարկի հետ կապված խարդախության գործով (ի վերջո, նա արդարացվեց), կամ 2003-ին, երբ նա ատրճանակն ուղղեց ոստիկանի վրա եւ դատարանի առաջ կանգնեց հրազենով հարձակման համար (կրկին արդարացվեց): Մնացած դեպքերում նա, կարծես, ապրում էր կախարդված կյանքով։

Նրա վաղեմի փաստաբան Մարկ Գերագոսը հերքում է, որ Առյուծը մաֆիայի պարագլուխ է: «Ռասիստական են»՝ այսպես է նա նկարագրում մեղադրանքները։ Բայց նրա հաճախորդը, անշուշտ, ապրում էր ինչպես մաֆիայի պարագլուխ: Բել Էյրում նրա առանձնատան հարեւանները տեսել են պտտվող մեքենաների ցուցադրություն՝ փակ ճանապարհից դուրս, այդ թվում՝ 2 միլիոն դոլար արժողությամբ Bugatti սուպերքար: Նա անձնական օդաչու էր վարձել, որ տեղափոխի իրեն ամբողջ աշխարհով մեկ մասնավոր ինքնաթիռով, որպեսզի թռիչքները FAA-ի տեսադաշտից հեռու մնան եւ հնարավորինս քիչ թղթե հետքեր թողնի: Նրա ծննդյան 50-ամյակի երեկույթին, երբ Universal Studios-ի Hilton հյուրանոցը լի էր ռեփ-աստղերով, քաղաքական գործիչներով, իրավաբաններով եւ այլ աստղերով, որպես ֆոնի դեկորացիա կենդանի առյուծներ են բերվել:

Ի դեպ, առյուծների մոլուցքը կարծես խոր արմատներ ունի։ Երբ նա 2017թ. դարձավ ԱՄՆ քաղաքացի եւ փոխեց անունը, ընտրեց Առյուծ մականունը։ Նրա NOIL ընկերության անվանման մեջ «առյուծ» բառը հետընթաց է գրված։ Նույնիսկ նրա դեմքի մազերը տարիներ շարունակ խնամքով կտրվել են, որպեսզի նմանվեն առյուծի բաշի։ Դա կարող է լինել պարզապես մաչոյի հավակնություն կամ ձեւացում, որը նպատակ ունի վախ եւ հարգանք ներշնչել իր ընկերներին եւ թշնամիներին: Կամ գուցե նրան պարզապես դուր են գալիս շատ մեծ կատուները:

Ամեն դեպքում, անկախ նրանից՝ նա մաֆիայի պարագլուխ է եղել, թե ոչ, թե պարզապես առյուծներ սիրող վառելիքի արդյունաբերության ձեռնարկատեր, արդարացի կլինի ասել, որ Լեւ Դերմենը միշտ եղել է նոր հնարավորություններ փնտրող գործարար։ Իսկ 2012թ. նա լուր է ստացել. Յուտայում կենսադիզելային մի ընկերություն հետաքրքրված է հանդիպել իր հետ:

Ջեյքոբն ու Լեւն առաջին անգամ հանդիպել են Լոս Անջելեսում՝ NOIL-ի կենտրոնակայանում։ Սա ոչ այնքան գեղեցիկ ընկերության սկիզբ էր: Մի քանի շաբաթ անց Լեւը թռավ Սոլթ Լեյք Սիթի՝ այցելելու Ջեյքոբի կենսավառելիքի գործարան միաբանության տարածքում: Ջեյքոբն ու Սալին նրան դիմավորեցին նոր կովբոյական գլխարկով եւ հայկական մրգերով մի զամբյուղով, որը կարծես դուր է եկել Լեւին։ Շրջագայությունից հետո նա Ջեյքոբին եւ Սալիին հրավիրել է ընթրիքի այդ երեկո Սիեթլում։ Նրանք նստել են իր Lion ինքնաթիռը, որը սպասում էր իրենց թռիչքուղում՝ Վաշինգտոն նահանգում, եւ թռել են մասնավոր վիլլա, որտեղ մեծ բազմությանը զվարճացնում էր ռուս երգիչը, մինչ մատուցողները սուշի էին մատուցում, իսկ բարմենները խմիչք էին լցնում: Ջեյքոբը եւ Սալին, լինելով մորմոններ, չեն խմել: Բայց նրանք մնացել են մինչեւ լուսաբաց՝ վախենալով վիրավորել Առյուծին իրենց վաղաժամ հեռանալով։

«Ես չգիտեի, թե ինչպես ասեմ նրան, որ մենք պետք է գնանք քնելու»,- ավելի ուշ Ջեյքոբը վկայել է այդ երեկոյի մասին:

Հաջորդ օրը Լեւը զույգի հետ գնացել է մասնավոր ինքնաթիռ՝ ճանապարհին կանգ առնելով ծովամթերքի խանութում, որպեսզի կարողանա ծովախեցգետիններ եւ խեցգետիններ գնել Ջեյքոբի եւ Սալիի համար։ Նրանք ի վերջո 15 տուփ տուն են տարել:

Լեւի հետ որպես նոր գործընկեր Ջեյքոբը հանկարծ կարողացավ մտնել անազնիվ ոստիկանների եւ ծախու դաշնային գործակալների՝ «տղերքի» (ինչպես նրանց անվանում էր Լեւը) շրջանակ, որոնք ապահովում էին նրա թիկունքը, մինչ նա ընդլայնում էր իր գործողությունները։ «Տղերքին» համակարգում էր Լեւի գլխավոր օգնականներից մեկը՝ մաֆիայի «հավատարմատար» Էդգար Սարգսյանը, որը Ռոդեո դրայվում գրասենյակներ եւ բազմաթիվ կապեր ուներ (նա ընկերություն էր անում նահանգապետ Գեւին Նյուսոմի եւ նախկին նահանգապետ Առնոլդ Շվարցենեգերի հետ), բայց եւ գործող իրավաբանական արտոնագիր չուներ։ Դատարանում պարզվեց, որ նա վարձել էր մեկին, որպեսզի նա հանձներ փաստաբանի իր քննությունը։

Սարգսյանի թիմում էին՝ թմրանյութերի դեմ պայքարի դետեկտիվ (Գլենդելից) Ջոն «Սարո» Բալյանը, որը տարիներ շարունակ գործ էր արել հայերի համար (նա կանգնած էր ավտոմեքենաներ հափշտակողների ցանցի թիկունքին, ինչպես «Ֆորսաժում»); DHS-ի գործակալ Ֆելիքս Սիսներոս-կրտսերը՝ Լեւի նախկին թիկնապահներից մեկը; ՀԴԲ-ի հատուկ գործակալ Բաբաք Բրումանդը, որը ահաբեկչության դեմ պայքարի գծով փորձագետ էր եւ տարված էր Rolex ժամացույցներով ու Gucci գոտիներով։ Դատախազության տվյալներով՝ Սարգսյանը Բրումանդին վճարում էր ամիսը 10 000 դոլար կանխիկով՝ մեծ ու փոքր ծառայությունների համար (օրինակ, որպեսզի Սարգսյանն ստանա «ՀԴԲ-ի պաշտոնական գործի» պաստառը, որպեսզի կարողանա իր «Ռոլս-Ռոյսը կայանել որտեղ ուզենա)։

Լեւի նոու-հաուի շնորհիվ բենզինի արդյունաբերությունում եւ մաֆիոզիների ու «կեղտոտ» ոստիկանների նրա բանակում շուտով Ջեյքոբի խարդախությունը կենսավառելիքի հետ կապված գերազանցեց նրա բոլոր ամենահամարձակ երազանքները։ Մի քանի տարում Ջեյքոբը եւ Լեւը այնքան փող հավաքեցին խարդախ սուբսիդիաներից (հարյուր միլիոնավոր դոլարներ՝ ըստ դատախազության տվյալների), որ տառացիորեն չգիտեին, թե ինչ անեն դրանց հետ։ Ինչ-որ պահի նրանք սկսեցին փողերը թաքցնել Ստամբուլում, նրանք փախչելու աղոտ պլաններ ունեին, եթե ինչ-որ բան այնպես չընթանար։ «Ես հանդիպեցի Թուրքիայի նախագահի հետ»,- ասել է Ջեյքոբը դատարանում՝ նկարագրելով Լեւի հետ ուղեւորությունը Թուրքիա, որի ժամանակ նա ներկայացվել է Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին։

Այդ ընթացքում Յուտայում միաբանությունը հիացմունքի մեջ էր անսպասելի շահույթից, որը Ջեյքոբը բերել էր իր բանկ։ Բայց պաշտամունքի ավագները ավելի կասկածամիտ էին դառնում այն հարցում, որ Ջեյքոբը յուրացնում է շահույթը։ Ի վերջո, անհնար էր չնկատել, թե ինչպես է երբեմնի անվարժ ինժեները ոճի նոր զգացողություն ձեռք բերում

«Նա պարզապես սկսեց անել այն, ինչը չէին անում մարդիկ մեր ընտանիքում»,- ավելի ուշ դատախազներին ասել էր Ջեյքոբի 127 եղբայրներից ու քույրերից մեկը՝ Իսայան, նկարագրելով, թե ինչպես է Լեւը փոխել իր եղբոր անձը եւ ծախսելու սովորությունները։ Նա 600 դոլարանոց վերնաշապիկ չէր կրում։ Նա 40 000 դոլարանոց ժամացույց չէր կրում։

Երբ Ջեյքոբը փոխեց իր հին Toyota Tercel-ը Lamborghini-ով, միաբանությունում իրար խառնվեցին։ Ջեյքոբը եւ Սալին այլեւս չէին ապրում համալիրի տարածքի այն չջեռուցվող խրճիթում. Լեւի օգնությամբ նրանք ձեռք բերեցին 14 000 քառակուսի ֆուտ մակերեսով առանձնատուն՝ 3,2 մլն դոլարով Քրիկ ռուոդում (Սոլթ Լեյք Սիթիի տարածքից դուրս)։ Առանձնատունը հայտնի էր որպես «Ամրոց» եւ ուներ ավտոտնակ 14 մեքենայի համար։ Դա այն տունն էր, որը դուք պետք է գնեիք, որովհետեւ դա մեր ոճն է»,- ասել էր Լեւը Ջեյքոբին, երբ նրանք ուսումնասիրում էին կալվածքը՝ նախքան բարձրաձայն կհարցնեին, թե արդյոք գոյություն ունեն ինչ-որ տեղական որոշումներ, որոնք արգելում են առյուծներ պահել այդ տարածքում։

Լեւի հետ համագործակցելու առավելություններից մեկն այն էր, որ Ջեյքոբին ամեն անգամ «հովանավորում» էին, երբ Օրդենը նրան հարցնում էր, թե որտեղից է նա փող վերցնում իր նոր արտառոց կենսակերպի համար։ Lamborghini-ին Լեւի նվերն էր (եւ դա ճիշտ էր)։ Նա եւ Սալին պարզապես հետեւում էին Լեւին ամրոցում (ինչը ճիշտ չէր)։

Բայց ինչ-որ պահի Ջեյքոբին սկսեցին ավելի ու ավելի քիչ հուզել միաբանության հարցերը, եւ նա դարձավ ավելի ու ավելի ցոփ իր ծախսերի հարցում։ Նա նշում էր Լեւի մեկ այլ ընկերոջ՝ թուրք միլիարդատեր բիոդեղագործ Սեզգին Բարան Քորքմազի (բոլորը նրան Բարան էին ասում) անունը, որպեսզի նրա օգնությամբ լվանա նրա փողերի մի մասը։ Բարանի միջոցով, որը հաճախ պարծենում էր ԱՄՆ կառավարությունում ունեցած իր ընկերներով, այդ թվում եւ այն զույգով, որին անվանում էր «պապիկ» ու «տատիկ» (ԿՀՎ նախկին տնօրեն Ջեյմս Վուլսին եւ նրա կինը՝ Նենսին, որոնց երբեք չեն մեղադրել այս խարդախություններից որեւէ մեկին մասնակցելու մեջ), Ջեյքոբը հարստացավ 133 մլն դոլարով։ Նա Բարանին օգտագործել է Mardan Place շքեղ հյուրանոցը Թուրքիայում, Borajet ինքնաթիռը, Ստամբուլի ափերին վիլլաներ եւ QueenAnne զբոսանավը գնելու համար։

Թե որքանով միաբանությունը գիտեր Ջեյքոբի ծախսերի մասին՝ պարզ չէ, բայց եթե անգամ ավագները հետեւում էին ամեն մի կոպեկին, նրանք հազիվ թե կարողանային ինչ-որ բան անել այս հարցում։ Ջեյքոբը պաշտամունքին չափից շատ փող էր բերում, որպեսզի նրանք բան փոխեին։ Եվ, բացի այդ, ամեն անգամ, երբ նրանք վիճում էին Ջեյքոբի հետ իրենց կասկածների վերաբերյալ, թե նա լրիվ չի ներկայացնում իր շահույթների հաշվետվությունը կենսավառելիքից, նա պարզապես նրանց ուղարկում էր գործընկերոջ մոտ։ Եվ անգամ միաբանության բազմակին առաջնորդները՝ սպիտակ ռասայի գերազանցության կողմնակիցները, չէին համարձակվում կասկածել Լեւին։

Ամեն բան սկսվեց բացվել, ինչպես եւ դավադրությունների մեծ մասում, հեռախոսազանգից։

Զանգահարած կնոջ անձը անհայտ է, բացի նրանից, որ նա միաբանության անդամ էր։ ՀԴԲ-ին նրա դիմելու դրդապատճառները նույնպես անհայտ են, չնայած դժվար չէ պատկերացնել, թե ինչու է կնատյաց պաշտամունքի ծուղակում հայտնված կինը, որտեղ երիտասարդ աղջիկներին ծեծում են մինչեւ գիտակցությունը կորցնելը, եթե նրանք առարկում են իրենց հորեղբայրների հետ ամուսնանալու հարցում, ի վերջո փորձելու ելք փնտրել։ Հայտնի է, սակայն, որ աղբյուրը ՀԴԲ-ին հայտնել է Ջեյքոբի կենսավառելիքային ընկերության եւ սուբսիդիաների հետ կապված նրա խարդախության մասին։ Եվ այսպես, 2015թ. ՀԴԲ-ականները սկսեցին կամաց-կամաց հետեւել Ջեյքոբին։

Բայց ոչ այնքան կամաց։

2016թ. փետրվարին Ջեյքոբն ինքը լուր ստացավ այն մասին, որ ՀԴԲ-ն պատրաստվում է շուրջկալ կատարել միաբանության համալիրի տարածքում գտնվող կենսավառելիքի իր ձեռնարկությունում։ Նա զանգահարեց իր աշխատակիցներին եւ հրամայեց ոչնչացնել բոլոր հանցանշանները, որոնք կարող էին ապացուցել իր հանցակցությունն անօրինական գործունեությանը։ Եվ որ ավելի կարեւոր է՝ նա համոզվեց, որ նրանք ոչնչացրել են նաեւ ցանկացած փաստաթուղթ, որտեղ կար Լեւի անունը, որպեսզի իր հայ գործընկերոջ հանցակցության ոչ մի հետք չլինի։ Եթե ինչ-որ բան կար էլ, ինչը Ջեյքոբին ավելի շատ էր վախեցնում, քան ՀԴԲ-ն, դա Լեւն էր։

«Ես չէի ցանկանում, որպեսզի Լեւոնը մասնակցի իմ գործին,- ավելի ուշ վկայություն էր տվել նա։ «Ես վախենում էի նրանից, թե ինչ կանի նա իմ եւ ընտանիքիս հետ»։

Երբ ՀԴԲ-ն շուրջկալ կատարեց Ջեյքոբի կենսավառելիքի ընկերությունում, գործակալները ոչինչ չգտան։ Համակարգիչները դատարկված էին, գրասեղանները եւ գրադարակները՝ նույնպես։

Այնուամենայնիվ, դա վախեցրել էր ոչ միայն Ջեյքոբին, այլեւ Լեւին։ Երբ Ջեյքոբը հանդիպեց մաֆիայի բոսի հետ շուրջկալից հետո՝ շատ չանցած (Լաս Վեգասի խաղատան սենյակում), Լեւը հրամայեց Ջեյքոբին հանվել մինչեւ ներքնաշորերը։ «Նա ցանկանում էր համզվել, որ «ժուչոկ» չկա,- ավելի ուշ հիշել է Ջեյքոբը։ Համոզվելով, որ իր երիտասարդ գործընկերը գործ տվող չէ եւ որ իր սեփական մասնակցությունը խարդախությանը բացահայտված չէ, Լեւը հանգստացավ եւ հանգստացրեց Ջեյքոբին։ «Իմ տղերքը կպարզեն եւ կհոգան ամեն ինչի մասին»,- ասել էր նա իրեն։

Սարգսյանի տղերքից մեկը՝ Լեւի կեղծ հավատարմատարը եւ ինքնավստահ փոխարինողը հետագայում, այդ ժամանակ իր բոսի համար նոր կողմնակի ընկերություն էր բացում՝ վարկային գործողություն լավ փողերով։ Եվ Սարգսյանն իսկապես «պարզեց»։ Նա հրամայեց ՀԴԲ-ի իր գործակալ Բրումանդին, որը Rolex եւ Gucci էր սիրում, ստուգել Լեւի անունը բյուրոյի տվյալների շտեմարանում, արդյո՞ք նա առհասարակ խառնված էր կենսավառելիքի հետ կապված հետաքննությանը։ Ինչպես պարզվեց, Լեւի անունը եղել է ՀԴԲ-ի բոլոր ֆայլերում։

Այժմ եկել էր խելքը թռցնելու Սարգսյանի հերթը։ Հասկանալով, որ ամեն բան պատրաստ է եւ որ Լեւին մեղադրանք ներկայացնելն ու բանտ ուղարկելը միայն ժամանակի հարց է, նա սկսեց պլանավորել իր անսպասելի հրաժարականը հայկական մաֆիայից։ Նա սկսեց փողեր հափշտակելով հենց նոր իր իսկ ստեղծած SBK ընկերությունից՝ ընդամենը 23 մլն դոլար։ Նաեւ մեծամտության ճակատագրական հիմարության պատճառով նա գողացավ Լեւի մասնավոր ինքնաթիռներից մեկը՝ փոխելով նրա համարն այնպես, որ այն հիմա գրանցված էր իր անունով։

Այսպես էլ Լեւը հասկացավ, որ Սարգսյանը գողանում է իրենից։ Հիշո՞ւմ եք Լեւի անձնական օդաչուին։ Նա «գործ էր տվել» Սարգսյանի դեմ՝ Լեւին պատմելով ինքնաթիռի փոխված համարների մասին։ Սարգսյանի դավաճանությունը ցնցող էր Լեւի մերձավոր օգնականներից մեկի կողմից։ Եվ այնուամենայնիվ, ցասման հետ կապված խնդիրներ ունեցող մարդու համար Լեւի նախնական արձագանքը չափազանց զուսպ էր. նա պարզապես քաղաքացիական հայց ներկայացրեց Սարգսյանի դեմ՝ պահանջելով վերադարձնել փողերն ու «Գոլֆսթրիմը»։

Այնուամենայնիվ, Լեւի ցասումը երկար սպասել չտվեց։ Քաղաքացիական այդ դատավարության ընդմիջման ժամանակ, երբ Սարգսյանը եւ նրա սեփական (ենթադրաբար՝ իսկական) փաստաբանը հանդիպում էին Լոս Անջելեսի կենտրոնում գտնվող դատարանի շենքից ոչ հեռու, ռեստորանի առանձին սենյակում, Լեւը ներխուժել եւ սկսել է հայերեն գոռալ Սարգսյանի վրա։ Որոշ ժամանակ անց, գործով ցուցմունքների գրանցման ժամանակ, Լեւը շարունակել է քրթմնջալ անգլերեն։ «Երբ ես կորցնում եմ վստահությունս,- ասել է նա՝ սառցե հայացքով նայելով տեսախցիկին,- դա վատ ավարտ է ունենում։ Շատ վատ»։

Դրանից հետո՝ շատ չանցած, 2016թ. հուլիսին, ամեն բան իսկապես շատ վատ էր Լեւի համար։ Նրա դեմ մահափորձ էր կատարվել NOIL-ի կենտրոնակայանի կողքով անցնող մեկի կողմից։ Լեւն, ինչպես պարզվել է, այնտեղ չէր, բայց նրա որդին՝ Ջորջը, թիկնապահի ուղեկցությամբ, աշխատանքից տուն էր գնում ֆիրմային Escalade-ով, երբ կողքով անցնող Honda Pilot-ից կրակ են բացել։ Ջորջը չի վիրավորվել, բայց թիկնապահը լուրջ վիրավորում էր ստացել։ Հրձիգը՝ մեքսիկական բանդայի անդամ, բռնվել է եւ ոստիկանությանը խոստովանել, որ թմրանյութերի դեմ պայքարի բաժնի դետեկտիվը Գլենդելից իրեն 200 000 դոլար է առաջարկել այն բանի համար, որպեսզի «հաղորդագրություն ուղարկի»՝ կրակելով Լեւի մեքենայի վրա։ Դետեկտիվը, նրա խոսքով, անգամ իր «հոնդան էր տվել»՝ աշխատանքի համար։ Այդ դետեկտիվի անունը Ջոն Բալյան էր՝ Սարգսյանի աշխատավարձի վրա նստած «տղերքից» մեկը։

Այս միջադեպից հետո Սարգսյանը հասկանալի պատճառներով սկսեց թաքնվել՝ հաստատվելով Լոս Անջելեսի տարբեր հյուրանոցներում՝ համոզված, որ Լեւը փնտրում է իրեն։ Նա չէր սխալվել. լսել էր Ռոդեոյի իր «իրավաբանական ֆիրմայից», որ Լեւը եւ նրա «գլխակերները» հայտնվել են գրասենյակում՝ իրեն փնտրելով։ Ուստի, Սարգսյանը ոստիկաններ է վարձել Բեւեռլի հիլզից, որպեսզի աշխատանքից ազատ ժամանակ ապահովեն իր անվտանգությունը, եւ սկսել է օգտագործել իր սեփական ռեսուրսները, ինչպիսին էր Բրումանդը, Լեւի մասին տեղեկություններ հավաքելու համար, ինչը կարող էր օգնել Սարգսյանին ողջ մնալ։ Ի վերջո, սակայն, նա եկել է հոգին սառեցնող այն գիտակցության, որ այս վիճակից ողջ դուրս գալու միայն մեկ միջոց ունի՝ նա ստիպած էր գործարք կնքել ՀԴԲ-ականների հետ եւ համաձայնել ցուցմունք տալ Լեւի, Ջեյքոբի եւ «տղերքի» դեմ։

Ինր-որ մեկը ՀԴԲ-ում ակնհայտորեն կինեմատոգրաֆիական հոտառություն ուներ։ Քանի որ 2018թ. օգոստոսի 23-ին բյուրոն կազմակերպեց Ջեյքոբի եւ Լեւի միաժամանակյա ձերբակալությունները տարբեր քաղաքներում, որոնք թատերական առումով այնքան լավ էին հաշվարկված, որ «Կնքահոր» ռեժիսոր Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպոլան նախանձից կարող էր արմունկները կրծել։

ՀԴԲ-ն տեղեկություն ստացավ այն մասին, որ Ջեյքոբը պատրաստվում է փախչել ԱՄՆ-ից Թուրքիա, որտեղ թաքցրել էր ավելի քան 100 մլն դոլար։ Ուստի, գործակալները կենտրոնացան օդանավակայանների գրանցատեղիներում եւ վայրէջքի ելքերի մոտ։ Նրանք գտան Ջեյքոբի կնոջը՝ Սալինն եւ երկու որդիներին TSA-ի անվտանգության տարբեր գծերում։ Դրանք Ստամբուլ ուղեւորվող չվերթներն էին։ Ջեյքոբը նրանց հետ չէր, բայց շուտով նրան նկատեցին Թուրքիա թռչող ինքնաթիռում։

Մյուս ձերբակալությունը տեղի ունեցավ Լոս Անջելեսի կենտրոնում, որտեղ Լեւը, որը զուգադիպությամբ հենց նոր էր վերադարձել Թուրքիա կատարած ուղեւորությունից, եկել էր դաշնային շենք՝ IRS-ի հետ նախատեսված հանդիպման համար։ Գործակալները հետեւում էին, թե ինչպես իրենց թիրախը մտավ ճեմասրահ՝ դրսում թողնելով զինված թիկնապահներին։ Նրանք սպասեցին, մինչեւ որ Լեւն անցնի մետաղորսիչով։ Հետո հարձակվեցին՝ նրան գետնին տապալելով եւ ձեռնաշղթաներ հագցնելով։ Լեւը, որը հետ չէր մնում դրամատուրգիան ընկալելու հարցում, բռնեց կուրծքն, ասես սրտի նոպա ունի։ Գործակալները նրան տարան մի քանի բանտ՝ հիվանդանոց ունեցող բանտ փնտրելով։

Մի քանի օր հետո Լեւին տարան Սոլթ Լեյք Սիթիի Դեւիսի օկրուգի բանտ, որտեղ էր նաեւ Ջեյքոբը։ Քանի որ հիմնական հանցագործությունները կատարվել էին Յուտա նահանգում, հենց այնտեղ երկու տղամարդիկ կանգնեցին դատարանի եւ, ի վերջո, ամերիկացի դատախազ Ռիչարդ Ռոլվինգի առջեւ։ Բայց դա երջանիկ միավորում չէր բանտում։ «Նա ամեն բանում ինձ էր մեղադրում»,- հիշել է Ջեյքոբը ճաղերի հետեւում կայացած իրենց հանդիպումը։

Ջեյքոբը նույնպես ամեն բանում մեղադրում էր Լեւին։

Արդյունքում՝ Ջեյքոբն իրեն մեղավոր է ճանաչում հարկերի հետ կապված խարդախություններում, փոստի օգտագործմամբ կատարված խարդախության, դավադրության, փողերի լվացման եւ արդարադատությանը խոչընդոտելու մեջ։ Նա դեռ սպասում է դատավճռի կայացմանը, եւ այդ ժամանակվանից նրան տեղափոխել են Վեբեր օկրուգի դատարան, որտեղ տառապում է անտանելի խցակիցների մշտապես փոխվող գազանանոցի պատճառով։ Ինչ-որ պահի նա ստիպված էր քնել սատանայապաշտի հետ, որը բարձրաձայն սատանայական աստվածաշունչ էր կարդում (մինչեւ որ Ջեյքոբը «խելքի բերեց նրան», եւ սատանայապաշտին այլ խուց տեղափոխեցին)։

Միեւնույն ժամանակ, Պլանի (մի անգամ այսպես վեահսքանչ էր արտահայտվել Ջեյքոբը դրա մասին) մյուս մասնակիցների մեծ մասը կամ դատապարտվեց, կամ գործ ունեցավ արդարադատության համակարգի հետ։ ՀԴԲ-ի գործակալ Բրումանդը ներկայում դատի տակ է; գլենդելցի դետեկտիվ Ջոն Բալյանը նստեց երկամյա ժամկետի մեկ տարին; Ջեյքոբի եղբայրը՝ խոհարար-գրքասեր Իսայան, նույնպես իրեն մեղավոր ճանաչեց եւ սպասում է դատավճռին։ Էդգար Սարգսյանը նույնպես իրեն մեղավոր է ճանաչել անկապ մեղադրանքներով եւ սպասում է դատավճռին, չնայած իշխանությունների հետ համագործակցության շնորհիվ նա, ամենայն հավանականությամբ, խիստ չի պատժվի։

Իսկ ինչ վերաբերում է Լեւին, ապա նա երկար չմնաց Դեւիսի օկրուգի բանտում։ Մի քանի ամսվա ընթացքում նա գրեթե իր կառավարման տակ է վերցրել այն (ծառայություններ է փոխանակել մյուս բանտարկյալների հետ, օգտագործել է նրանց PIN-կոդերը հեռախոսազանգերի համար), մինչեւ որ դա հոգնեցրել է բանտի վերահսկիչին, եւ 2019թ. նրան տեղափոխել են Սոլթ Լեյք Սիթիի մայրաքաղաքային բանտ՝ ավելի խիստ սահմանափակումներով, որտեղ էլ գտնվում է միչն օրս։

Բայց, մինչ նա աշխատում էր Դեւիսում, այս պատմության մեջ տեղի է ունեցել սյուժեի վերջին շրջադարձը, որը ոչ ոք չէր սպասում։

Լեւը սիրահարվել էր։ Եվ ոչ թե պարզապես մի ինչ-որ կնոջ, այլ Հաննա Թաքերին՝ Ջեյքոբի երեք կանանցից մեկին։

Նրանք առաջ արդեն հանդիպում էին, երբ Ջեյքոբն իր հետ Թուրքիայի գործնական ուղեւորության էր վերցրել ամենաերիտասարդ կնոջը՝ քսանամյա Հաննային։ Լեւը խոցված էր, եւ նրա զգացմունքները, հավանաբար, փոխադարձ էին։ Ուստի, երբ Հաննան ամուսնուն այցելել էր Դեւիսի օկրուգի բանտում, նա խուսափել էր Լեւի հետ տեսակցությունից։ Շուտով բանտի աշխատակիցները նկատել են, որ կինը բաց էր թողնում տեսակցությունները Ջեյքոբի հետ եւ ամբողջ ժամանակն անցկացնում էր Լեւի հետ, որը խոստացել էր փախչել նրա հետ, հենց որ լուծի իր իրավաբանական խնդիրները։

Ճակատագրի հեգնանքով այս սիրային կապը վճռեց Լեւի ճակատագիրը եւ երաշխավորեց, որ նա այլեւս երբեք դուրս չգա բանտից։ Հենց որ Ջեյքոբն իմացավ Հաննայի այցելությունների մասին, այնպես կատաղեց, որ համաձայնեց դավաճանել հին գործընկերոջը՝ նրա դեմ դատարանում ցուցմունքներ տալով։

2020թ. մարտին Լեւին մեղադրանք առաջադրեցին։ Ինչպես եւ Ջեյքոբը, նա դեռ չի դատապարտվել, բայց նրան սպառնում է ուղիղ 180 տարի ճաղերի հետեւում։