Ճիշտ են անում, որ ՀԴՄ չեն խփում. Ախմախ օրենքների վրա նստել ենք ու բիզնեսին զինվորի հաց գողացող ենք ասում. Վահրամ Միրաքյան
Ես էլ ասում եմ զինվորի հաց գողացողներն անարդյունավետ մարզպետներն են, անարդյունավետ նախարարներն են, որ 8 ոլորտ են կորդինացնում ու բոլոր ոլորտներում առաջընթաց չկա: Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է գործարար Վահրամ Միրաքյանը։
Նա, մասնավորապես, գրել է.
Ճիշտ են անում, որ ՀԴՄ չեն խփում: Էս պրովակացիոն սկզբից հետո ներկայացնեմ ՀԴՄ չխփելու իրական պատճառները, քանի որ մինչև հիմա հիմնականում էմոցիոնալ պատճառներ են բերվում:
Բիզնեսի վարքը հետևանք է, հետևանք է օրենսդրական դաշտի ու պետական կառույցների գործունեության կամ անգործության:
Ասեմ, որ 98 տոկոսով ՀԴՄ չեն խփում փոքր բիզնեսները, որոնք աշխատում են շրջհարկով: Ինչու՞:
1. ՀՀ ում ցանկացած բիզնես կարող է փաստաթղթավորել իր մոտի ապրանքները կամ ծառայությունը և վճարել մոտ 1.5 տոկոս հարկ: Հիմա ուշադրություն, ցանկացած բիզնես կարող է առանց փաստաթուղթ ապրանք ստանալ ու դրա դիմաց վճարել 5 տոկոս հարկ: Ստացվում է, որ օրենքով թույլատրում ենք առանց փաստաթուղթ ապրանք կամ ծառայուն ստանալ ու վաճառել: Հետևաբար, եթե առանց փաստաթուղթ ապրանք կարող է ստանալ, նշանակում է կարող է նաև շրջանառություն թաքցնել: Օրենքով թույլատրում ենք իրեն, չենք կարող մտնել խանութ ու պահանջենք պատահական ապրանքի փաստաթուղթը: Իսկ, եթե թաքցնում է շրջանառությունը, նշանակում է ՀԴՄ էլ չի խփելու: Բայց հիշեցնեմ, որ պետությունն է օրենքով թույլատրել շրջանառությունը թաքցնել, փաստաթղթավորում չունենալ թույլատրելով:
2. Հիմա անցնենք նրան, թե ինչո՞ւ թաքցնել շրջանառությունը: Որովհետև ՀՀ ում գործում է ախմախագույն օրենք` շրջհարկի մասին օրենքը: Ըստ որի մինչև 115 միլիոն դրամ տարեկան շրջանառության դեպքում բիզնեսը վճարում է հարկեր 1-ին կետին համապատասխան, իսկ 115 միլիոնն անցնելու դեպքում հարկային դաշտն ու բեռը շատ կտրուկ փոխվում է ու բիզնեսը սկսում է վճարել 20 տոկոս ԱԱՀ ու 18 տոկոս շահութահարկ: Արդյունքում բիզնեսը շրջանառություն է թաքցնում, ՀԴՄ չի խփում ավելի շատ հարկային դաշտը չփոխելու, քան հարկեր թաքցնելու համար: Քանի որ հաստատ ավելի շահավետ է փաստաթղթաշրջանառություն ունենալ ու վճարել 1.5 տոկոս, 5 տոկոս հարկի փոխարեն: Էս դեպքում, երբ բիզնեսը շրջհարկի դաշտից հայտնվում է ԱԱՀ դաշտ, ապա փոփոխությունն ու հարկային բեռն էնքան կտրուկ է ավելանում, որ բիզնես մոդելը պայթում է, քանի որ ստիպված է լինելու կտրուկ գները բարձրացնել: Իսկ բիզնեսը չի կարող կտրուկ գները բարձրացնել նաև այն պատճառով, քանի որ մրցակիցները շարունակում են աշխատել շրջհարկով: Արդյունքում բիզնեսը պատրաստ է ամեն ամիս տուգանվել, քան թե ՀԴՄ խփել ու շրջանառություն ցույց տալ և անցնել շրջհարկի շեմը:
Հիմա մենք կարող ենք նստել ու մեղադրել բիզնեսին, անբարոյական, հաստավիզ ու զինվորի հաց գողացող անվանել, բայց նաև կարող ենք պատճառները փորձել գտնել ու լուծումներ տալ:
Ասեմ, որ վերոնշյալ համակարգը ստեղծվել է կոռուպցիան բարձր մակարդակի վրա պահելու համար: Այսինքն, օրենքը վատն էր, որ կոռուպցիան ծաղկի: Հիմա կոռուպցիան հանել են(մեծամասամբ), բայց նախկին, կոռուպցիան խթանող օրենքները թողել են նույնը: Ասածս ինչա, օրենքներն է պետք փոխել, ոչ թե մարդկանց անբարոյականության մեջ մեղադրել:
Հիմա կասեք բա լուծումը որնա: Առաջարկում եմ 2 տարբերակ, մեկը պրիմիտիվ, մյուսը մի քիչ բարդ: Բայց երկուսն էլ կլուծեն խնդիրը:
1. Ուղղակի շրջհարկի շեմը հանել մինչև 500 միլիոն դրամի, իսկ ՀԴՄ չխփելու տուգանքն էլ դնել, ասենք 3 միլիոն դրամ: Արդյունքում շահավետ չի լինի փաստաթուղթ կամ շրջանառություն թաքցնելը: Իսկ ԱԱՀ դաշտ անցնելու դեպքում բիզնեսն արդեն բավական մեծ կլինի, ոչ կործանարար անցում ունենալու համար: Սա պրիմիտիվ մոդելն էր:
2. Երկրորդ դեպքում առաջարկում եմ նմանեցնել աշխարհի խոշորագույն տնտեսության, ԱՄՆ ի հարկային դաշտին: Քանի որ մի բան գիտեն, որ ստացել են աշխարհի ամենամեծ տնտեսությունը: Էս դեպքում աստիճանաբար մեծացնել հարկերը, շրջանառության աճի հետ: Օրինակ, մինչև 110 միլիոն շրջանառության դեպքում վճարում ենք 1.5 տոկոս (ոնց որ հիմա, օրենքով) հետո, 110 միլիոնն անցնելու դեպքում, էդ անցած շրջանառությունից վճարել 3 տոկոս: Ասենք 180 միլիոն եմ ունեցել, 110 ը վճարում եմ 1.5 տոկոսով, մնացած 70-ը` 3 տոկոսով: Հետո, ասենք 200 միլիոնն անցնելու դեպքում, այդ անցած մասի համար վճարել 6 տոկոս հարկ և այլն, հասկացաք տրամաբանությունը: Արդյունքում հարկային բեռի փոփոխությունը կտրուկ չի լինի, բիզնեսը կարող է իրեն թույլ տալ անցում մի հարկային դաշտից մյուս: Իսկ ՀԴՄ չխփելու դեպքում էլի տուգանքը մեծացնել, ասենք 3 միլիոն, որ ոչ մեկ ռիսկ չանի չխփել:
Թե չէ ախմախ օրենքների վրա նստել ենք ու բիզնեսին զինվորի հաց գողացող ենք ասում: Ես էլ ասում եմ զինվորի հաց գողացողներն անարդյունավետ մարզպետներն են, անարդյունավետ նախարարներն են, որ 8 ոլորտ են կորդինացնում ու բոլոր ոլորտներում առաջընթաց չկա: Զինվորի հաց գողացողը անարդյունավետ չինովնիկնա, որ մենք, բիզնեսը իրեն աշխատավարձ ենք տալիս, պադավատ ենք տալիս, բանակին տալու փոխարեն, իսկ ինքը վատնում է բյուջեն ու արդյունք չունի:
ՀԳ. Տարածեք, եթե համամիտ եք: