Գլոբալ տաքացումն ամբողջ աշխարհում լճերին ստիպել է ավելի վառ ծաղկել
Ամբողջ աշխարհում տասնյակ խոշոր քաղցրահամ լճերի երկարատեւ ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ դրանց 68 տոկոսում կտրուկ աճել են ծաղկող ջրիմուռների բծերի չափերը, ինչպես նաեւ դրանց պայծառությունն ու թունավորությունը: Աճի պատճառ է դարձել գլոբալ տաքացումը, հաղորդում է ՏԱՍՍ-ը՝ Nature-ի վրա հղումով:
«Ամռան ամիսներին ջրիմուռների ծաղկման ինտենսիվությունն աճել է ուսումնասիրված լճերի 68 տոկոսում, սակայն, միեւնույն ժամանակ, այն նվազել է միայն 6 ջրամբարներում: Դա նշանակում է, որ մենք տեսնում ենք ծաղկման աճ ոչ թե այն պատճառով, որ վերջին տարիներին ակտիվորեն հետեւում ենք լճերին, այլ ջրիմուռների բծերի իրական մեծացման եւ դրանց ինտենսիվության պատճառով»,- ասել է ուսումնասիրության հեղինակներից մեկը՝ Աննա Միխալակը:
Որպես կանոն, ջուրը սկսում է ծաղկել մանրէների ֆոտոսինթեզավորման, ինչպես նաեւ կապտականաչավուն կամ մուգ դարչնագույն ջրիմուռների պատճառով, որոնք ապրում են ինչպես քաղցրահամ ջրամբարներում, այնպես էլ ծովերում եւ օվկիանոսներում: Երբ դրանք սկսում են բուռն բազմանալ, ջրում հսկայական վառ բծեր են հայտնվում: Դրանք սպառնալիք են ներկայացնում մարդկանց եւ կենդանիների առողջության համար:
Բնապահպաններն ու օվկիանոսագետները ենթադրում են, որ գլոբալ տաքացումն ու միջին ջերմաստիճանի աճը կարագացնեն ջրիմուռների ծաղկումն ու դրանք ավելի վտանգավոր կդարձնեն լճերի, գետերի, ծովերի եւ մարդկանց համար: Նման երեւույթն ԱՄՆ ափերի մոտ ձկների, թռչունների եւ կենդանիների զանգվածային մահվան է հանգեցրել:
Միխալակն ու նրա գործընկերները նոր ապացույցներ են գտել, որ ամբողջ աշխարհում ջրիմուռների ծաղկումն ուժգնանում է մարդածին կլիմատիկ փոփոխությունների պատճառով: Նրանք ուսումնասիրել են 33 տարբեր երկրներում 71 խոշոր լճերի լուսանկարները եւ հետեւել, թե ինչպես է ամռան ամիսների փոխվում դրանց գույնը:
Նման հետազոտությունների համար գիտնականները հատուկ ալգորիթմ են մշակել, որը նրանց թույլ է տալիս գտնել ծաղկող ջրիմուռների բծերը՝ հիմնվելով նրա վրա, թե ինչպես է փոխվում այս կամ այն լճի գույնը: Բնապահպանները նաեւ վիճակագրություն են հավաքել, թե միկրոօրգանիզմների ինչ տեսակներ են հանդիպում այդ լճերում եւ արդյոք դրանք նախկինում ծաղկում են առաջացրել:
Արբանյակային լուսանկարների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ ջրիմուռների մասշտաբներն ու ինտենսիվությունը էապես աճել են վերջին 3 տասնամյակում լճերի ճնշող մեծամասնությունում: Դա հատկապես հատկանշական է եղել Երկրի այն անկյունների համար, որտեղ միջին ջերմաստիճանը զգալիորեն աճել է, դրանց թվում են Ասիայի կենտրոնական շրջանները, հարավ-արեւելյան Աֆրիկան, ԱՄՆ-ի ափերը, ինչպես նաեւ Ռուսաստանի հարավային շրջանները:
Հետաքրքրական է այն, որ ծաղկման հետ կապված իրավիճակը բարելավվել է միայն լճերում, որոնք գտնվել են Երկրի այն անկյուններում, որտեղ միջին ջերմաստիճանը կամ չի բարձրացել վերջին 30 տարվա ընթացքում կամ բարձրացել է նվազագույն չափով: Գիտնականները հաճախակի ծաղկման եւ պարարտացման կիրառման միջեւ հստակ կապ չեն հայտնաբերել:
Այդ ամենը, ինչպես կարծում են հետազոտողները, վկայում է այն մասին, որ հենց գլոբալ տաքացումն է պատճառը, որ ջրիմուռների թունավոր բծերը հայտնվում են քաղցրահամ լճերի մակերեսի վրա: Դա պետք է հաշվի առնել նման աղտոտումների դեմ պայքարում՝ եզրափակում են բնապահպանները: