Եթե լավագույն մանկավարժները դասվար դառնան, Հայաստանում կլինի կրթական հեղափոխություն
Ֆրանսիայում վերջերս ընդունվեց մի օրինագիծ, ըստ որի, կրթությունը այդ երկրում պետք է սկսվի երեք տարեկանից: Յուրաքանչյուր երեխա երեք տարին լրանալուն պես, պետք է հաճախի նախակրթարան: Որքանով է կարեւորում վաղ մանկության կրթությունը Հայաստանում եւ ի՞նչ խնդիրներ կան հանրակրթության ոլորտում: Հանդիպում- քննարկում Բարեփոխումների աջակցության հանրային նախաձեռնությունում:
Մանկապարտեզներին զուգահեռ այսօր Հայաստնում սունկի նման աճում են նաեւ տարբեր տեսակի նախակրթարանները: Վճարովի, թե անվճար, տանել, թե՝ չտանել ընտրում է ծնողը: Վաղ մանկության կրթությունը, սակայն, մասնագետների դիտարկմամբ չափազանց կարեւոր է: Շատ բաներ երեխան սովորում է ընկալել մինչեւ վեց տարեկանը:
«Երեխայի ճիշտ զարգացման համար չափազանց կարեւոր դեր ունի վաղ մանկության կրթությունը եւ ուսուցիչը, որ առաջինն է նրան սովորեցնում բացահայտել աշխարհը: Ուսուցիչները առաջին օրինակն են, որ երեխաները տեսնում են, նրանց միջոցով են ճանաչում աշխարհը: Ուսուցիչը իրենց վարքով, արտաքինով, խոսքով պետք է նաեւ կրթեն երեխային»,- ասում է «Բանալի» կենտրոնի համահիմնադիր Նարինե Իսրայելյանը:
Մանկապարտեզի դաստիարակն ու դասվարը ամենամեծ ազդեցությունը կարող են ունենալ երեխայի կյանքում: Հայաստանում, սակայն, սխալ կարծրատիպ է ձեւավորվել, որ տարրական դպրոցներում ու նախակրթարաններում աշխատում են այն ուսուցիչները, որ թույլ ունակություններ ունեն ու այդ, կարծրատիպը հաշվի առնելով, էլ այդ ուսուցիչները ցածր են վարձատրվում:
«Եթե լավագույն մանկավարժները դասվար դառնան, դա Հայաստանում կրթական հեղափոխություն կլինի, որովհետեւ մինչեւ վեց տարեկանն է ուղեղի ձեւավորման կարեւոր փուլը: Դպրոցի առաջին տարիներին է որոշվում այդ երեխան սիրելու է կրթությունը, թ՞ե՝ ոչ, մանկապարտեզից է որոշվում նա ինչպիսի անհատ կձեւավորվի»,- ընդգծում է կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը:
Բարեփոխումների աջակցության հանրային նախաձեռնության քննարկմանը ներկա են նաեւ նախակրթարանների տնօրեններ Հայաստանի մարզերից: Նրանք պնդում են մարզերում եւ մայրաքաղաքում մանկապարտեզների համար տարբեր պայմաններ են ստեղծված: Միայն այն, որ Երեւանում մանկապարտեզները անվճար են, իսկ մարզերում վճարովի, արդեն իսկ խտրական վերաբերմունքի ապացույցն են:
«Հենց մանակապարտեզում պետք դրվի հիմքը, որի վրա անհատը հետագայում կստանա լիարժեք կրթություն: Իսկ տարրական կրթությունը այսօր Հայաստանում այնքան էլ չի կարեւորվում: Մանկապարտեզի դաստիարակը, որ նունպիսի բարձրագույն կրթություն ունի ընդամենը 60 հազար դրամ աշխատավարձ ստանա: Մարզերում խնդիր կա նաեւ շենքային պայմանների հետ կապված: Մեր մանկապարտեզում, օրինակ, 120 հերթագրված երեխա կա, որոնց չենք կարողանում մանկապարտեզ ընդունել», - մարզային մանկապարտեզների խնդիրներն է ներկայացնում Գորիսի Վազգեն Սարգսյանի անվան թիվ մեկ նախակրթարանի տնօրեն Սաիդա Ադոնցը:
«Կրթության նախարարությունը հասանելի չէ գյուղի մանկապարտեզների պատասխանատուներին: Մենք որեւէ կրթական պատասխանատու չունենք, որին կարող ենք դիմել այս կամ այն հարցի դեպքում, բացի մարզպետարանում գտնվող մասանագետից, որն էլ միայն ձեռնարկներ է փոխանցում մեզ: Մանկավարժական քննարկումների ժամանակ մեզ ընդհանրապես չեն հիշում, իսկ մենք կարիք ունենք մեր խնդիրները ներկայացնել, դիսկուսիայի մեջ մտնել: Հսկայական մասնագիտական ներուժ կա մեր մարզում, որ կարելի է օգտագործել»,- շարունակում է Նոյեմբերյանի թիվ 2 նախադպրոցական հաստատության տնօրեն Փառանձեմ Խանգելդյանը ու ավելացնում Հայաստնում իրավիճակը միայն այն ժամանակ կփոխվի, երբ չանտեսվի կրթության առաջին օղակն ու կրթությունը սկսվի նախակրթարանից:
Արեգնազան կրթահամալիրի ուսուցիչ Արա Աթայանը սեփական փորձն է օրինակ բերում: Նա հանրապետությունում աշխատող երկու տղամարդ դասվարներից մեկն է:
«Ընդունված է կարծել, որ տարրական դասարանների ուսուցիչ դառնում են նրանք, ովքեր գնալու այլ տեղ չունեն, նույնը միջին դպրոցի մասին կարելի է ասել, ավագ դպրոցի ստատուսը մի քիչ ավելի բարձր է… Այնինչ որքան ցածր է երեխայի տարիքը, այնքան ավելի մեծ դեր ունի մանկավարժը: Ի՞նչ եք կարծում համալսարանի դասախոսը, կարո՞ղ է դասավանդել առաջին դասարանցուն: Ես դասավանդում եմ եւ վեց տարեկան երեխաներին, եւ մագիստրոսներին, կարող եմ վստահաբար ասել, որ փոքրերի հետ շատ ավելի դժվար է: Հասարակության մեջ այդ ընկալումը պետք է փոխվի այլ հարթության վրա»,- նշում է նա:
