Հեղաշրջում Զիմբաբվեում․ Կոկորդիլոս, 93-ամյա նախագահ եւ ճակատագրական կին (լուսանկարներ )
Զիմբաբվեի 93-ամյա նախագահ Ռոբերտ Մուգաբեի ճակատագիրը հայտնվել է նախկին դաշնակիցների եւ ընդդիմության պաշտոնական դեմքերի ձեռքում, որոնք քննարկում են նրա ապագան։ Թեպետ Արեւմուտքում Մուգաբեին պարիա՝ իրավազուրկ անձ են համարում, շատ ամերիկացիներ նրան ընկալում են որպես ազատության մարտիկ, որն օգնել է ազատագրել իր երկիրը գաղութարարներից եւ սպիտակ փոքրամասնության իշխանությունից։ Այդուհանդերձ Զիմբաբվեում վերջին 2 օրերի իրադարձությունները վկայում են այն մասին, որ Մուգաբեի 37-ամյա կառավարման դարաշրջանն ավարտին է մոտենում, գրում է New-York Times-ը։
Ո՞վ է Կոկորդիլոսը, եւ ի՞նչ է տեղի ունեցել Զիմբաբվեում
Վերջին իրադարձությունների զարգացման կատալիզատորը փոխնախագահ Էմերսոն Մնանգագվայի պաշտոնանկությունն էր, ինչը շատերը համարեցին երկրի առաջին տիկին Գրեյսի համար նախագահի պաշտոնին ճանապարհ հարթելու միջոց։
Նախագահը Մնանգագվային մեղադրեց իշխանությունը զավթելու նպատակով դավադրություն կազմակերպելու մեջ, այդ թվում՝ կախարդության ճանապարհով։ Փոխնախագահը հեռացավ ՀԱՀ եւ այնտեղից հայտարարեց, որ իր կյանքին վտանգ է սպառնում, փոխանցում է Meduza-ն։
Մնանգագվան, Մուգաբեի նման, 1970-ականներից Մեծ Բրիտանից Զիմբաբվեի անկախանալու համար մղված պատերազմի վետերան է։ Նախքան փոխնախագահի պաշտոնին նշանակվելը նա ղեկավարում էր մի քանի նախարարություն եւ ստացել է Կոկորդիլոս մականունը իր քաղաքական դաժանության համար։ Մնանգագվան վայելում է բանակի աջակցությունը եւ համարվում էր Մուգաբեի հնարավոր փոխարինորդը։
Գրեյսին առաջ մղելու փորձը դուր չի եկել զինվորականներին։ Նոյեմբերի 15-ի վաղ առավոտյան զինվորականները գրավել էին հեռուստատեսության պետական շենքն ու հայտարարել, որ Ռոբերտ Մուգաբեն եւ նրա ընտանիքը կալանքի տակ են վերցվել։ Ընդ որում, նրանք պնդում են, որ հեղաշրջում տեղի չի ունեցել եւ հայտարարում են, որ Մուգաբեին եւ նրա հարազատներին ոչինչ չի սպառնում։ Բանակի գլխավոր հրամանատար գեներալ Կոնստանտինո Չիվենգան այդ գործողությունները բացատրել է նախկին փոխնախագահին պաշտպանելու անհրաժեշտությամբ։
Նոյեմբերի 15-ի գիշերը Հարարեում ծանր ռազմական տեխնիկա էր հայտնվել։ Մայրաքաղաքի կենտրոնում առնվազն 3 պայթյուն էր հնչել, հայտնում է AP News-ը։ Քաղաքի հյուսիսային շրջաններից, որտեղ ապրում են նախագահն ու որոշ պաշտոնյաներ, կրակոցի ձայներ են լսվել։
NYT-ը գրում է, որ Հարարեում մոտ կես դյուժին տանկեր են տեղակայվել ռազմավարական առումով կարեւոր կառավարական շենքերի եւ խաչմերուկների մոտ։ Սակայն խանութներն ու բանկերը բաց են, եւ մարդկանց մեծամասնությունը զբաղված է առօրեական հոգսերով, հնարավոր է, այն պատճառով, որ հեղաշրջումն անցել է առանց բռնության կամ դիմադրության։ Զինվորները փակել են դեպի օդանավակայան տանող գլխավոր ճանապարհը։
Մուգաբեին տնային կալանքի տակ են պահում՝ պնդելով, թե նրա հետ ամեն բան կարգին է։
Ի՞նչ է արել Մուգաբեն Զիմբաբվեի համար
Ռոբերտե Մուգաբեն նախագահի աթոռը պաշտոնապես զբաղեցրել է 1987-ի դեկտեմբերի 31-ին, սակայն փասատացի իշխանության ղեկը նրա ձեռքում է 1980 թվականից, երբ բրիտանական Ռոդեզիա գաղթութն անկախություն ստացավ եւ փոխեց անվանումը՝ դառնալով Զիմբաբվե։
Մուգաբեի տնտեսական քաղաքականության հիմքը անգլիացի գաղութարարների ժառանգ սպիտակամորթ գյուղացիներին վտարելն էր եւ հողերը սեւամորթ աղքատներին փոխանցելը, գրում է BBC-ն։
Երբ Մուգաբեն եկավ իշխանության, Զիմբաբվեի տնտեսությունն աֆրիկյան պետությունների թվում ամենաուժեղն էր։ Հիմա երկիրը աշխարհում ամենաաղքատ 30 պետությունների շարքում է։ 2000-ական թթ․ Զիմբաբվեում ծանր տնտեսական ճգնաժամ սկսվեց, դրա գագաթնակետը 2008 թվականն էր, երբ երկրի ՀՆԱ-ն նվազեց մոտ 18 տոկոսով, իսկ գնաճը կազմեց 231 մլն տոկոս։ Հիմա տնտեսագետները մտավախություններ ունեն, որ սպասվում է նոր ճգնաժամ։ 2017-ի սեպտեմբերի տվյալներով՝ երկրում գնաճը կազմել է տարեկան մոտ 243 տոկոս։
Ճակատագրական առաջին տիկին Գրեյս Մուգաբե
Մի անգամ Գրեյս Մուգաբեն հայտարարել էր, թե իր ամուսինը ժողովրդի շրջանում այնպիսի աջակցություն է վայելում, որ նրան կընտրեն անգամ մահվանից հետո։ «Մի անգամ, երբ Աստված որոշի, որ Մուգաբեն պիտի մահանա, մենք նրա դին՝ որպես թեկնածու, կառաջադրենք ընտրություններում։ Կտեսնեք, որ մարդիկ կքվեարկեն Մուգաբեի դիակի օգտին»։
Գրեյսն ամուսնուց երիտասարդ է 40 տարով։ Վերջին տարիներին նա բացահայտ հայտարարում է նախագահի պաշտոնի հարցում իր քաղաքական ամբիցիաների եւ հավակնությունների մասին։
Ապագա ամուսինների միջեւ հարաբերությունները սկսվել էին 1987 թվականին, երբ նախագահը դեռ ամուսնացած էր իր առաջին կնոջ՝ Սալլի Հեյֆրոնի հետ, իսկ Գրեյսը՝ օդաչու եւ դիվանագետ Սթենլի Հորերազի, որից ունի մեկ որդի՝ Ռասելը։
Հարսանիքից հետո Գրեյս Մուգաբեն դարձավ առաջին տիկին եւ ստացավ 2 մականուն՝ «Գուչի Գրեյս» եւ «Առաջին գնորդ»։ Նրան շատ էր դուր գալիս փողերը վատնել հագուստի, զարդերի եւ շքեղության այլ պարագաների վրա, ինչը զայրացնում էր ընդդիմադիր շարժումների ներկայացուցիչներին, որոնք ասում էին, որ առաջին տիկինը հարկատուների գումարները ծախսում է իր հաճույքի համար, գրում է Gazeta-ն։ Օրինակ՝ 2003 թվականին նա Փարիզում 120 հազար դոլար էր ծախսել փոքրիկ գնումների համար։
Զիմբաբվեի բնակիչների վրդովմունքի առարկան այս տարի Գրեյս Մուգաբեի գնած Rolls-Royce-ն էր, որոն արժեր 400 հազար դոլար։ Մեքենայի համար առաջին տիկինը կանխիկ էր վճարել։
2017-ի հոկտեմբերին Գրեյս Մուգաբեն հայց էր ներկայացրել ոսկերիչ ներկայացրել Ջոզեֆ Ահմեդի դեմ, որը չէր կատարել իր պատվերը։ 100 կարատ քաշով ադամանդյա մատանին, որն արժեր 1,35 մլն դոլար, Գրեյսը պատվիրել էր 2015 թվականին։ Նա այդպես էր պլանավորում 2016-ին նշել Զիմբաբվեի նախագահի հետ իր ամուսնության 20-ամյա տարեդարձը։ Սակայն Ջոզեֆ Ահմադը պատվերն ուշացրել էր՝ Գրեյս Մուգաբեին առաջարկելով 30 հազար դոլար արժողությամբ ադամանդով այլ մատանի։ Նախագահի կինն այդ առաջարկից հրաժարվել էր։
Գրեյս Մոգաբեն արդեն շատ տարիներ գումարներ է ներդնում անշարժ գույքի ոլորտում։ Զիմբաբվեի Independent թերթի տվյալներով՝ միայն 2016-ի նոյոեմբերին նա 4,2 մլն դոլար է վճարել 55 հա հողամասի համար, որտեղից տեսարան է բացվում Մուգաբեի առանձնատան վրա։ «Երկնագույն տանիք» հողամասը Բորուդեյլ էլիտար թաղամասում է։ Ննա նաաեւ 3․5 մլն դոլար էր վճարել Սանդհերսթի շրջանում անշարժ գույքի համար։ Թերթը նշում էր, որ իր հայրենի ՀԱՀ-ում նա վարձակալում է բնակարան, որի համար վճարում է ամսական 15 հազար դոլար։ Բացի այդ, Գրեյսը Դուբայում եւ ԱՄԷ-ում վարձակալության համար տարեկան 500 հազար դոլար է վճարում։
Խառնակչության եւ անգամ բռնության դրսեւորման նկատմամբ հակումը Զզիմբաբվեի նախագահի կնոջ եւս մի հակասական գիծն է։ 2017-ի ամռանը նա, օրինակ, Յոհանեսբուրգի հյուրանոցներից մեկում ծեծել էր 20-ամյա մոդել Գաբրիելա Էնգելսին, ով մտել էր սենյակ նրա տղաներին այցելելու։ 2009 թվականին Հոնկոնգում Գրեյսը իր թիկնապահի հետ ծեծել էր բրիտանական The Sunday Times պարբերականի լուսանկարիչ Ռիչարդ Ջոնսին, ովվ աֆրիկացի հյուրի զայրույթն էր առաջ բերել նրանով, որ փորձել էր լուսանկարել նրան 5-աստղանի հյուրանոցից դուրս գալիս։
Լրատվամիջոցները հայտնում են, որ հեղաշրջումից հետո Գրեյսը փախել է երկրից, սակայն այլ տեղեկությունների համաձայան՝ նա նույնպես տնային կալանքի տակ է։