ՀՀ-ում վաճառվում են կապարի թույալտրելի խտությունը գերազանցող ներկեր, ամենից շատ տուժում են երեխաները
Հայաստանում կապարի սահմանային թույլատրելի խտությունը (ՍԹԽ) գերազանցող ներկերի վաճառքի խնդիրը մնում է չլուծված, հաղորդում է «ԷկոԼուրը»: Ներկերում կապարի պարունակության գերազանցումները հայտնաբերվել են դեռ 2011 թ-ին` «Հայ կանայք հանուն առողջության եւ առողջ շրջակա միջավայրի» եւ «Խազեր» ՀԿ-երի կատարած հետազոտությունների արդյունքում: 2016 թ-ին «Հայ կանայք հանուն առողջության եւ առողջ շրջակա միջավայրի» ՀԿ-ն կրկնակի ուսումնասիրություն է իրականացրել` պարզելու համար արդյոք պետությունը ձեռնարկել է միջոցներ խնդիրը լուծելու ուղղությամբ:
Ուսումնասիրության արդյունքները կազմակերպության փորձագետ Քնարիկ Գրիգորյանը ներկայացրեց «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբում տեղի ունեցած «Կանաչ իրավունքները, խախտումները եւ պաշտպանություն» խորագրով քննարկման ժամանակ:
«Ուսումնասիրել ենք մոտ 20 առեւտրի կետեր եւ հայտնաբերել կապարի պարունակության գերազանցում կենցաղային ներկերում: Այդ խնդիրն առկա է առ այսօր», - ասաց Քնարիկ Գրիգորյանը:
Փորձագետը շեշտեց, որ Հայաստանում ընդունված կապարի ՍԹԽ-ն 5000 ppm է, իսկ միջազգային ընդունված նորմը` 90 ppm, այսինքն, Հայաստանում այն 56 անգամ բարձր է:
Կապարը բնական թունավոր մետաղ է, հաճախ օրգանիզմ է ներթափանցում ջրի, սննդի միջոցով, կարող է ունենալ անդառնալի հետեւանքեր: Այս առումով առավել խոցելի խմբերը երեխաներն են եւ հղի կանայք:
«Ներկերը հիմնականում օգտագործում են փակ տարածության մեջ, ներկում ենք պատերը, պատուհանները, դռները: Եթե այդ ներկերը կապար են պարունակում, տան վերանորոգման ժամանակ կապարը փոշու հետ, շնչառության միջոցով, անցնում է օրգանիզմ, վերանորոգման ժամանակ ընտանիքի անդամները մնում են տանը եւ շնչում են այդ օդը: Մեկ այլ օրինակ. Դպրոցներում, մանկապարտեզներում մի քանի տարի անց, երբ ներկը քայքայվում, թափվում է, երեխաները սիրում են ամեն ինչի ձեռք տալ, տանում են բերանը, եւ այդպես փոխանցվում է օրգանիզմ: Մենք տեսնում ենք սոցիալական իրավունքների խախտում, հատկապես երեխաների: Անգամ նվազագույն քանակն ազդում է երեխաների առողջության վրա, կրում է անդառնալի բնույթ: Արյան մեջ կապարի պարունակության նույնիսկ չնչին գերազանցումը հանգեցնում է երեխաների մտավոր զարգացման գործակցի նվազման, գիտելիքների յուրացման վատթարացման, ազդում իմունային եւ վերարտադրողական համակարգերի վրա, առաջացնում է սակավարյունություն, արյան ճնշման բարձրացում, երիկամների անբավարարություն եւ այլն: Երեխան սոցիապալես չի կարող ինտեգրվել միջավայր», - ասաց Քնարիկ Գրիգորյանը:
Փորձագետը թվեց օրենքները, որոնք պաշտպանում են երեխաների իրավունքները. «1989 թ-ի ՄԱԿ-ն ընդունել է «Երեխայի իրավունքների մասին» կոնվենցիան, 1992 թ-ին Հայաստանը միացել է այդ կոնվենցիային: 1996 թ-ին ՀՀ Ազգային ժողովն ընդունել է «Երեխայի իրավունքների մասին» օրենքը»:
Կապարը նաեւ բացասական ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա: Քանի որ Հայաստանում չկա քիմիական մաքրում, բոլոր վտանգավոր նյութերը, այդ թվում կապարը, լցվում են բաց ավազաններ եւ թունավորում շրջակա միջավայրը:
Որպես պատասխանատու մարմիններ Քնարիկ Գրիգորյանն առանձնացրեց ներկեր արտադրող ընկերություններին, պետական վերահսկողություն իրականացնող մարմիններին` ՀՀ տնտեսական զարգացման եւ ներդրումների եւ առողջապահության նախարարություններին, «Հիվանդությունների վերահսկման եւ կանխարգելման ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ին: «Գլխավոր խնդիրներից մեկն էլ այն է, որ շուկայում չկա մշտական հսկողություն», - նշեց փորձագետը: