Ենթադրենք՝ Շուշիում կամ Հադրութում ոչ մի ներդրում չէր եղել, պիտի հանձնեի՞նք թշնամուն
Օրերս Ազգային ժողով-կառավարություն հարցուպատասխանի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանն ասաց, որ 30 տարի շարունակ Շուշիում ներդրումներ չեն արվել, եւ բնակելի շենքեր չեն կառուցվել։ «Եկեք հաշվենք՝ ինչ ծավալի ներդրումներ են արվել Շուշիում եւ ինչ ծավալի ներդրումներ` Բադեն-Բադենում, տեսնենք՝ համեմատության եզրեր ունե՞ն, թե՞ ոչ: Ձեզ թվում է՝ մենակ ես կամ դուք եք եղել Շուշիում, մարդիկ չեն եղել, էն մյուս տարածքներում մարդիկ չե՞ն եղել, չե՞ն տեսել՝ ինչ վիճակ է էնտեղ: Էն, ինչ հայտարարել եմ, ճիշտ եմ հայտարարել»,- նշել էր նա։
Արցախցի գրող, հրապարակախոս Հրանտ Ալեքսանյանի կարծիքով, հայրենիքիդ մի կտորը օտար քաղաքի հետ նման կերպ համեմատելն արդեն «տխմարություն է»․ «Հատկապես այս զուգահեռի վրա, երբ կորցրած քաղաքներ ունենք՝ Շուշին, Հադրութը, այսինքն՝ դրանք այլեւս անհամեմատելի են։ Այդ քաղաքները կորուսյալ են, հիմա կորուսյալ են իշխանությա՞ն, բանակի՞, թե՞ պետության մեղքով, դրանք ցանկացած դեպքում կորուսյալ են։ Իսկ կորուսյալ հայրենիքի կտորը գնահատել, թե այնտեղ քանի շենք կա, թե քանի ծառ կա․․․ լավ հայրենիքն ունենում է աշխարհագրական, քաղաքական եւ քաղաքակրթական տարբեր որակներ, բայց հայրենիքի կտորներն այդպես չեն զանազանում եւ այդպես չեն գնահատում, թե մի տեղ ներդրումները շատ կլինեն, մի տեղ քիչ կլինեն։ Ենթադրենք, Շուշիում կամ Հադրութում ոչ մի ներդրում էլ չէր եղել, ինչ է՝ պիտի հանձնեի՞նք թշնամուն։ Ես սրա մասին խոսելն անգամ զազրելի բան եմ համարում, երբ փորձում ես արդարացնել քո տխմար քաղաքական պահվածքը, քո ամբողջ պարտության խայտառակությունը, որը փորձում ես բացատրել ներդրումներով, մշակութային օջախների քանակով կամ պակասով»։
Շուշին մեր քաղաքն է ու թե ինչպիսի տեսք ու նկարագիր ունի, սա մեր ներքին խնդիրն է՝ համոզված է Ալեքսանյանը։ «Եվ չի նշանակում, որ դու իրավունք ունես ինչ-որ բնակավայր հանձնել թշնամուն, ինչ է թե այնտեղ քո պատկերացրածը չէ, հատկապես որ քո պատկերացրածը մեր հայկական առողջ պատկերացումների հետ որեւէ կապ չունի»,- ասում է գրողն ու հավելում, որ երկրի ղեկավարը հերթական անգամ մոլորեցրած է պահում իր միամիտ ու դատարկամիտ կողմնակիցներին։
«Վերջին 3 տարիներին ինչ ասել ու արել է Արցախի մասով, սա էլ դրանց շարքից հերթական տխմար դրսեւորումներից մեկն է, որը մեկնաբանելը նույնիսկ գարշելի է նորմալ մարդու համար։ Հայրենիքը չի չափվում որեւէ ներդրումով, որեւէ ֆինանսական ծավալով, որեւէ շենքի բարձրահարկ լինել-չլինելով։ Ենթադրենք, հայրենիքը մի անապատ է, սահմանային պետություններից որեւէ մեկն իր մի քառակուսի մետրը չի հանձնի որեւէ այլ պետության, թեկուզ որեւէ կառույց չկա, ու անապատ է, որովհետեւ դա իրենց հայրենիքն է»,- ասում է Ալեքսանյանն ու եւս մեկ անգամ նշում, որ մեծ հիմարություն է նմանօրինակ հայտարարությունները կարեւորելն ու մեկնաբանելը։
«Ես գտնում եմ, որ նրա արտահայտություններն ու հայտարարությունները որեւէ մեկնաբանության կարիք չունեն՝ քամահրանքից, մերժումից, ժխտումից բացի»,- ասում է ու նշում, որ գուցե դրանով Փաշինյանն ուզում է մարդկանց մոտ արդարանալ, բայց դարձյալ մի նոր սխալ է գործում հայության, արցախահայության դեմ եւ ամենահիմար ձեւով է փորձում դա պատճառաբանել․ «Հայրենիքի կորուստը, քո մեղքով կատարված ազգային այդ դավաճանությունն ի՞նչ արդարացում կարող է ունենալ, դրանք ի՞նչ կապ ունեն որեւէ ներդրման հետ, հատկապես որ նրա ասածը շատ հեռու է իրականությունից։ Շուշին բավականին վերածաղկել, վերահայացել էր վերջին 30 տարիների ընթացքում։ Հայրենիքի արժեքն իմացողը երբեւէ նմանատիպ զառանցանք դուրս չի տա, նման գնահատական ու զուգահեռ չի տանի, ու եթե դա արվում է պետության առաջին դեմքի մակարդակով, դա ուղղակի ողբալի է»։
Վերջին տարիներին բավական շատ ծրագրեր էին իրագործվել ու իրագործվում Շուշիում, քաղաքը, ինչպես նկատում է Հ․ Ալեքսանյանը, կրկին վերահայանում էր, վերածաղկում, վերաշինվում, վերաբնակեցվում․ «Այո, դանդաղ տեմպերով, բայց առաջ էր գնում։ Իհարկե, կարելի էր ամեն ինչ ավելի արագ անել, բայց հիմա հետին թվով որ նայում ենք, ասում ենք՝ Տեր Աստված, գուցեեւ լավ ստացվեց, որ այնտեղ շատ ներդրումներ չարեցինք, որովհետեւ ո՞ւմ մտքով կանցներ, որ կգար նման խելագար իշխանություն, որ Շուշին՝ Հադրութի հետ միասին, կարող էր հանձնել թշնամուն։ Իհարկե, այս մոտեցումն էլ առողջ տրամաբանության մեջ չէ, բայց ինչ որ արվել է Շուշիում այս 30 տարիների ընթացքում, բավականին հսկայական աշխատանք է արվել, եւ վերջին տարիներին, երբ քաղաք էիր մտնում, հրաշալի էիր քեզ զգում»։ Գրողը հիշում է՝ վերջին այցելությունը Շուշի եղել է 2020թ․ սեպտեմբերի 26-ին, այդ օրերին ֆիլմ էին նկարահանում Շուշիում, հաջորդ օրն էլ պետք է շարունակեին, բայց պատերազմը կիսատ թողեց շատ բան, այդ թվում՝ ֆիլմը։