ՀՀ-ն ադրբեջանական օդանավի թռիչքն արգելել չէր կարող, բայց հայտնի չէ՝ այն ինչ է փոխադրել՝ զե՞նք, թե՞ ուղեւորներ. փորձագետ
2013թ-ի հոկտեմբերի 23-ին Հայաստանն ընդունեց Բաց երկնքի քաղաքականությունը, եւ այդ օրը ստորագրված պայմանագրի կետերից մեկի համաձայն՝ ցանկացած երկրի եւ ավիաընկերության օդանավ կարող է թռիչքներ կատարել ՀՀ օդային տարածքով: Դրա թույլտվությունը տվել ենք հենց այդ օրը, հետեւաբար, ճիշտ են այն գնահատականները, որ Հայաստանը չի կարող փակել իր օդային տարածքը այլ երկրի համար: Նման կարծիք NEWS.am-ի հետ զրույցում հայտնեց ավիափորձագետ Նավիկ Խաչատրյանը՝ անդրադառնալով հոկտեմբերի 6-ին յոթ տարվա դադարից հետո ադրբեջանական ինքնաթիռի՝ ՀՀ օդային տարածքով դեպի Նախիջեւան թռիչք կատարելուն:
«2013թ-ից առաջ Ադրբեջանն օգտագործում էր Հայաստանի օդային տարածքը, մենք էլ դեպի միջինասիական երկրներ թռիչքներ կատարելիս օգտվում էին Ադրբեջանի օդային տարածքից, բայց երբ մենք ընդունեցինք բաց երկնքի քաղաքականությունը, Ադրբեջանը դադարեցրեց չվերթները, եւ ոչ միայն մեզ վնասելու, նավիգացիոն գումարներ Հայաստանի չվճարելու նպատակով, այլ նաեւ անվտանգային հարցերից ելնելով՝ սա, ի վերջո, պատերազմական գոտի կարելի է համարել, ժամանակն էլ ցույց տվեց, որ մեր հարեւան պետությունը կարող է պատերազմ սանձազերծել: Վերջին պատերազմի ժամանակ էլ որեւէ ավիաընկերություն թռիչքներ չէր կատարում դեպի Հայաստանի, եւ ոչ թե մեզ պատժելու համար, այլ իրենց անվտագությունից ելնելով»,- նշեց Խաչատրյանը:
Փորձագետի համոզմամբ՝ ադրբեջանական կողմը, որոշակի աղբյուրներ ունենալով, վստահ է եղել, որ իրենց քաղաքացիական օդանավը, կատարելով այդ չվերթն Ադրբեջանից դեպի Նախիջեւան, չի խոցվելու:
«Ինչու՞ մինչեւ հիմա դա չէր արվում, եւ հանկարծ հանգիստ են, որ իրենց օդանավը չի խոցվելու, նշանակում է՝ ինչ-որ մեկը Հայաստանից նման երաշխիք է տվել, ունեցել են նման երաշխիք, եւ թռիչք են կատարել»,- նկատեց փորձագետը:
Խաչատրյանը շեշտում է՝ այս պայմաններում հնարավոր չէ՝ արդյո՞ք դա հենց ուղեւորափոխադրող թռիչք է եղել:
«Սա չարթերային չվերթ էր, որովհետեւ կանոնավոր թռիչքների համար ամիսներ են պետք նախապատրաստվելու համար: Եթե մեկանգամյա՝ չարթերային չվերթ է, կրկին թույլատրվում է, բայց ոչ ոք չգիտի՝ այդ օդանավով ի՞նչ են տարել Նախիջեւան: Պատերազմի ժամանակ ադրբեջանական «Silk Way» ավիաընկերությունը Վրաստանի տարածքով առանց խնդրի օրը երկու անգամ դեպի Թուրքիա բեռնատար օդանավերի թռիչքներ էր իրականացնում, որոնք, ի դեպ, ռազմամերթ կամ այլ բեռներ տեղափոխելու հետ մեկտեղ նաեւ անձնակազմ կարող են փոխադրել: Եվ դա այն դեպքում, երբ Վրաստանի օդային տարածքը փակ էր մեզ համար, որպեսզի կարողանայինք Ռուսաստանից բեռնափոխադրումներ կատարել: Մեր Քաղավիացիայի վարչությունը պետք է տեղյակ լինի այդ չվերթի մասին, չի կարող այն գաղտագողի իրականացված լինել, հակառակ դեպքում մեր ռազմաօդային ուժերը կիջեցնեին օդանավը: Եվ այնպես էլ չէ, որ ինչ-որ մեկն Ադրբեջանից զանգում է Հայաստան, ասում՝ դեպի Նախիջեւան թռիչք ենք ուզում կատարել, այստեղից էլ ասում են՝ հա, հարց չկա: Դա փաստաթղթավորում է ենթադրում, պետք է հստակ լինի, որ տրված տեղեկատվությունը ճիշտ է, եւ պետք է կառավարության թույլտվություն լինի, որովհետեւ Քաղավիացիայի կոմիտեն կառավարությանը ենթակա մարմին է»,- նկատեց Խաչատրյանը:
Փորձագետի պնդմամբ՝ Հայաստանը, հաշվի առնելով 2013թ-ին ստանձնած միջազգային պարտավորությունները, ադրբեջանական օդանավի թռիչքն իր օդային տարածքով թույլ չտալ չէր կարող:
«Հայաստանի օդային տարածքով այդ թվում Ադրբեջանին քաղաքացիական թռիչքներ կատարելու թույլտվություն մենք 2013թ-ին ենք տվել, հիմա պարզապես տեղեկատվություն է փոխանցվում՝ այնտեղից տեղյակ են պահում, որ մեր օդանավը տվյալ օդային ուղղով թռիչք է կատարելու, խնդրում ենք ապահովել դրա իրականացումը, եւ այլն: Այլ բան, եթե հարցնեք՝ ինչու՞ վերջին 3-4 տարում կառավարությունը ուշադրություն չի դարձրել այս խնդրին, կամ ինչու այն ժամանակ վերապահում չի արվել առ այն, որ պայմանագիրը կնքվում է մի շարք երկրների հետ՝ բացառությամբ Ադրբեջանի կամ Թուրքիայի: Հետեւաբար, ներկա պայմաններում այդ թռիչքի իրականացումը ՀՀ օդային տարածքով կանխել հնարավոր չէր»,- շեշտեց փորձագետը:
Ինչ վերաբերում է նրան, որ Թուրքիան, եւս ունենալով այդ պարտավորությունները, վերջին շրջանում թույլ չի տալիս, որ հայկական օդանավերը թռչեն իր օդային տարածքով, փորձագետը նկատում է՝ այս դեպքում ոչ թե անվտանգային նկատառումներին է հղում արվում, այլ նրան, որ նախորդ տարվա փետրվարից հայկական ավիաընկերությունները Եվրամիության սեւ ցուցակում են հայտնվել՝ անվտանգության չափանիշներին չհամապատասխանելու հիմքով: